Akcelerácia

Zr├Żch─żuj├║ca Whitestar

Defin├şcia akceler├ície je: tempo zmeny r├Żchlosti.

R├Żchlosti, ktor├Żmi lode v univerze Babylonu 5 cestuj├║, ve─żmi z├ívisia na technologickom stupni danej rasy.

Minbari, ktor├ş v s├║─Źasnej dobe uk├ízali, ┼że maj├║ najpokro─Źilej┼íiu technol├│giu z mlad┼í├şch r├ís, mali najr├Żchlej┼íie a najsilnej┼íie lode, schopn├ę dosiahnu┼ą r├Żchlos┼ą viac ako 20% r├Żchlosti svetla.

Rasy ako Narni a Pozemsk├í aliancia s├║ ove─ża limitovanej┼íie a ich ─Źasticov├ę motory umo┼ż┼łuj├║ ich ve─żk├Żm bojov├Żm lodiam nedosiahnu vy┼í┼íiu akceler├íciu ne┼ż 40 m/s2.

Treba poznamena┼ą, ┼że r├Żchlos┼ą nie je tak├í d├┤le┼żit├í ako akceler├ícia. Lo─Ć cestuj├║ca len 10 m/s2 - alebo pribli┼żne jednu g-silu - m├┤┼że, teoreticky, akcelerova┼ą na r├Żchlos┼ą takmer bl├şzku svetlu. To v┼íak nerob├ş spom├şnan├║ lo─Ć r├Żchlou. V skuto─Źnosti ju rob├ş ve─żmi pomalou a ─Źas potrebn├Ż na dosiahnutie r├Żchlosti akoko─żvek bl├şzkej r├Żchlosti svetla m├┤┼że trva┼ą pr├şli┼í dlho pre niekoho, kto chce pre┼żi┼ą a takmer neskuto─Źn├ę vzh─żadom na po┼żiadavky na palivo.

Vzh─żadom k tomu, ┼że nem├íme ┼żiadne ofici├ílne inform├ície o akcelera─Źnej r├Żchlosti mnoh├Żch lod├ş univerza Babylon 5, budeme rozobera┼ą t├ęmu akceler├ície a ot├ízku, ak├ę r├Żchle s├║ lode B5 naozaj. T├ęma tejto pr├íce bude zahr┼łova┼ą BattleCrab Tie┼łov, minbarijsk├Ż bojov├Ż kr├ş┼żnik, torp├ędoborec triedy Omega, Bielu hviezdu a najnov┼íiu lo─Ć univerza Babylon 5 ... Excalibur.

Predov┼íetk├Żm je rozdiel medzi akceler├íciou a r├Żchlos┼ąou. Vo vesm├şrnom boji je jedinou vecou, na ktorej z├íle┼ż├ş, akceler├ícia - ako r├Żchlo sa m├┤┼że lo─Ć dosta┼ą z "bodu A" do "bodu B" v danom ─Źase. Napr├şklad v tretej s├ęrii v epiz├│de "Shadow Dancing" sa flotila lod├ş Tie┼łov pribli┼żuje k cie─żovej plan├ęte v "Sektore 83", kde ich ├║toky udri-a-ute─Ź vyradili lode uprchl├şkov sna┼żiace sa n├íjs┼ą ├║to─Źi┼íte pred smrte─żnou z├│nou. Tiene pokra─Źovali kon┼ítantnou r├Żchlos┼ąou k plan├ęte vzdialenej pribli┼żne tri hodiny. Medzi Tie┼łmi a plan├ętou je vyraden├í Biela hviezda Ivanovej vzdialen├í pribli┼żne 20 min├║t od flotily Tie┼łov, vo vzdialenosti nie─Źo pod 5 000 kilometrov.

Tieto ├║daje n├ím umo┼żnia ur─Źi┼ą, ako r├Żchlo sa flotila Tie┼łov pohybovala pou┼żij├║c vzorec V=d/t, kde V=r├Żchlos┼ą, d=vzdialenos┼ą a t=─Źas. Z toho n├ím vych├ídza V=5*106m/1200 sek. Flotila Tie┼łov ako tak├í udr┼żovala st├ílu r├Żchlos┼ą 4,2 km/s, alebo 15 120 km/h. Niektor├ş sa sna┼żili pou┼żi┼ą t├║to sc├ęnu na tvrdenie, ┼że len Tiene maj├║ "akcelera─Źn├║" r├Żchlos┼ą 4,2 km/s, ale t├şto ─żudia sa m├Żlia. My sme NEVIDELI flotilu Tie┼łov akcelerova┼ą k bezpe─Źn├ęmu ├║to─Źisku v "Sektore 83", tak┼że z tohto z├íberu nem├┤┼żeme ur─Źi┼ą akceler├íciu lod├ş Tie┼łov.

Ove─ża presnej┼í├ş ├║daj o akceler├ícii lod├ş Tie┼łov a Bielej hviezdy mo┼żno z├şska┼ą z epiz├│dy tretej s├ęrie "Messages from Earth", kde s├║ Sheridan a prototyp Bielej hviezdy nah├í┼łan├ş lo─Ćou Tie┼łov od mesiaca Ganymede k Jupiteru, po dr├íhe nie viac ne┼ż 38 sek├║nd. Priemern├í vzdialenos┼ą medzi Jupiterom a Ganymede je 1,07 mili├│na kilometrov, a ako tak├í, ak predpoklad├íme, ┼że Biela hviezda a prenasleduj├║ca lo─Ć Tie┼łov akcelerovali len na polovicu vzdialenosti predt├Żm, ne┼ż spomalili v o─Źak├ívan├ş zostupu do atmosf├ęru Jupitera (ak v├┤bec spomalili), potom m├┤┼że by┼ą najni┼ż┼íia r├Żchlos┼ą akceler├ície tak├íto:

A = 2S / (2t - 1)

Kde vzdialenos┼ą akceler├ície je polovica celkovej vzdialenosti medzi Ganymede a Jupiterom a ─Źas je 38 sek├║nd od Sheridanovho rozkazu letie┼ą k Jupiteru a Lennierovej pozn├ímky, ┼że vst├║pili do atmosf├ęry, vyjd├║ na┼íe ─Ź├şsla takto:

A = 2*535000000 / (2*38 -1)
A = 1070000000 / (75)
A = 14266666.67

Ako tak├í je najni┼ż┼íia r├Żchlos┼ą akceler├ície Bielej hviezdy a lode Tie┼łov zobrazen├í v tejto epiz├│de 1.4*107 m/s2 alebo 1.45 mili├│nov G. To je samozrejme minim├ílna r├Żchlos┼ą akceler├ície za predpokladu, ┼że obe lode spomalili v polovici cesty. V skuto─Źnosti, ak bol Sheridan prenasledovan├Ż ├║to─Źiacou lo─Ćou v vy┼í┼íou palebnou silou, bolo by ve─żmi nelogick├ę spoma─żova┼ą v polovici cesty k cie─żu, ke─Ć vlastne utek├í a je st├íle pod pa─żbou.

Vzh─żadom k t├Żmto faktom, maxim├ílna akceler├ícia pre Bielu hviezdu a prenasleduj├║cu lo─Ć Tie┼łov m├┤┼że by┼ą 2.8*107 m/s2 alebo 2.9 mili├│nov G, pokia─ż Biela Hviezda pokra─Źovala v akceler├ícii po cel├║ dobu a┼ż k miestu, kde vst├║pila do atmosf├ęry. To m├┤┼że tie┼ż znamena┼ą, ┼że Biela Hviezda mohla pri vstupe v─Ćaka treniu z├şska┼ą zna─Źn├ę mno┼żstvo energie, bez oh─żadu na trajekt├│riu, ktor├║ pou┼żila na bezpe─Źn├Ż vstup do Jupitera. Av┼íak, pod─ża tejto sc├ęny sa zd├í, ┼że vyspelej┼íie lode Babylonu 5 maj├║ najvy┼í┼íiu akceler├íciu 28.533 km/s2.

Ale ani potom nepozn├íme presn├ę vzdialenosti a nepozn├íme ani ─Źasov├Ż ├║sek, ke─Ć┼że Biela Hviezda a lo─Ć Tie┼łov mohli akcelerova┼ą iba 1/4 vzdialenosti, alebo mohli akcelerova┼ą cel├Ż ─Źas! Logicky by Biela Hviezda unikaj├║ca pred prenasleduj├║cou lo─Ćou Tie┼łov mala akcelerova┼ą celou cestou k Jupiteru. Znova to v┼íak nevieme so 100% presnos┼ąou, preto s├║ tieto ─Ź├şsla len pravdepodobn├Żm vysvetlen├şm k mo┼żnej akcelera─Źnej r├Żchlosti oboch lod├ş, bez ─Ćal┼í├şch inform├íci├ş. Ale aj tak sa zd├í, ┼że aj BattleCrab Tie┼łov aj minbarijsk├í Biela Hviezda maj├║ minim├ílnu akcelera─Źn├║ r├Żchlos┼ą nie men┼íiu ne┼ż 7.13 mili├│na m/s2.

Lode ako Sharlin maj├║ pod─ża pozn├ímky r├Żchlos┼ą 0.2c, ale znova ide len o vyjadrenie r├Żchlosti lode, nie akceler├ície. Bolo by pekn├ę predpoklada┼ą, ┼że ide o ozna─Źenie r├Żchlosti, ale je ve─żmi nepravdepodobn├ę, ┼że i tak vyspel├í rasa ako Minbari m├┤┼żu v norm├ílnom priestor akcelerova┼ą tak r├Żchlo. Pripus┼ąme, ┼że maxim├ílna akceler├ícia Bielej Hviezdy a lode Tie┼łov m├┤┼że by┼ą pribli┼żne 0.1c, ale obe tieto lode s├║ r├Żchlej┼íie ne┼ż Sharlin. Ako tak├ę je toto vyjadrenie to ─Źo je - r├Żchlos┼ą lode.

Ke─Ć┼że sme nikdy po─Źas ┼íiestich rokov Babylonu 5 nevideli minbarijsk├Ż bojov├Ż kr├ş┼żnik akcelerova┼ą z nulovej r├Żchlosti na maxim├ílnu, nem├íme re├ílnu hodnotu akceler├ície tejto lode. Jedin├í lo─Ć, ktor├í sa k tak├ęmu nie─Źomu pribl├ş┼żila aby n├ím poskytla z├íblesk mo┼żnej miery akceler├ície bojov├ęho kr├ş┼żnika, je Excalibur, ke─Ć┼że pou┼ż├şvaj├║ dos┼ą spolo─Źn├Żch technol├│gi├ş... o tejto t├ęme sa p├ş┼íe ni┼ż┼íie.

Lode Narnov a Pozemskej aliancie sa spoliehaj├║ na konven─Źn├║ fyziku, ke─Ć┼że nemaj├║ technol├│giu umelej gravit├ície... prinajmen┼íom nie pred vstupom do Medzihviezdnej aliancie. V┼íetky lode predt├Żm sa spoliehali na z-osu alebo simulovan├║ gravit├íciu, tj. pou┼żitie akceler├ície rotuj├║cich sekci├ş. Vzh─żadom na tento fakt, v├Ą─Ź┼íina lod├ş bez rota─Źn├Żch sekci├ş je limitovan├í na maxim├ílnu akceler├íciu nie viac ne┼ż 40 m/s2. Lode s rota─Źn├Żmi sekciami, ako napr├şklad torp├ędoborec Pozemskej aliancie triedy Omega, s├║ limitovan├ę na akceler├íciu nie viac ne┼ż 10 m/s2, preto┼że v├Ą─Ź┼íia akceler├ícia by vy┼żadovala zv├Ż┼íi┼ą r├Żchlos┼ą rota─Źnej sekcie na vyrovnanie tvorby gravit├ície osi-z a teda prive─żmi by nam├íhala kostru lode ako aj pos├ídku.

A teda jedin├í lo─Ć mlad┼í├şch r├ís, ktor├í n├ím d├íva dobr├Ż pr├şklad ak├í r├Żchla je "r├Żchlos┼ą", je ISA Excalibur. Dokonca ani potom nie je sp├┤sob, ako na 100% presne ur─Źi┼ą akceler├ície, ale mo┼żno to urobi┼ą ove─ża presnej┼íie ne┼ż vo vy┼í┼íie uveden├Żch pr├şkladoch. Znova, na r├Żchlosti naozaj nez├íle┼ż├ş, len na akceler├ícii. Najlep┼íiu sc├ęnu pon├║ka seri├íl "Crusade", konkr├ętne epiz├│da "Each Night I Dream of Home", kde Excalibur prelet├ş uveden├║ vzdialenos┼ą v zmerate─żnom ─Źasovom ├║seku.

Nane┼í┼ąastie, nem├┤┼żeme pos├║di┼ą akceler├íciu presne, pokia─ż nem├íme lo─Ć akceleruj├║cu z nuly na maxim├ílnu r├Żchlos┼ą a pohybuj├║cu sa po preddefinovanej dr├íhe v stanovenom ─Źasovom ├║seku - nie─Źo, ─Źo v tejto epiz├│de nevidno. Av┼íak, sc├ęna aj tak poskytuje dostatok inform├íci├ş na v├Żpo─Źet zop├ír celkom primeran├Żch odhadov.

Najprv treba vedie┼ą, ─Źo vlastne h─żada┼ą, v tomto pr├şpade je to r├Żchlos┼ą lode. R├Żchlos┼ą je ur─Źen├í jednoduch├Żm vzorcom V = D/T, kde V = r├Żchlos┼ą, D = vzdialenos┼ą a T = ─Źas.

Vzdialenos┼ą, ktor├║ Excalibur musel preletie┼ą aby zachytil Lochlyovej Starfury bola pribli┼żne 5,000 kilometrov. Trvalo mu 86 sek├║nd, k├Żm k nej doletel. V─Ćaka tomu pozn├íme vzdialenos┼ą a ─Źas, za ktor├Ż dan├║ vzdialenos┼ą preletel. V = D/T, z ─Źoho vych├ídza "R├Żchlos┼ą = 58 km/s". (POZN├üMKA: To plat├ş samozrejme za predpokladu, ┼że sc├ęna, kde Lochlyov├í pozoruje pribli┼żuj├║ci sa Excalibur, sa odohrala A┼Ż po predch├ídzaj├║cej sc├ęne, a nie po─Źas nej, a nepo─Ź├şta s ─Źasom, za ktor├Ż pos├ídka splnila Gideonov pr├şkaz spomali┼ą na 1/3.

─îo to znamen├í? Ni─Ź. Pre─Źo? Preto┼że nem├┤┼żeme ur─Źi┼ą akceler├íciu Excaliburu v tejto sc├ęne z tak limitovan├Żch dostupn├Żch inform├íci├ş. Pre─Źo? Preto┼że potvrden├ę ├║daje uv├ídzaj├║ st├ílu r├Żchlos┼ą, nie akceler├íciu a Excalibur v tejto sc├ęne NEAKCELEROVAL.

Je nieko─żko vec├ş, ktor├ę nevieme. Nevieme, ako r├Żchlo letel Excalibur, ke─Ć sko─Źil, alebo ako moc spomalil pred skokom do norm├ílneho priestoru, alebo ─Źi v├┤bec (nezdalo sa, ┼że by spomalil napriek Gideonov├Żm pozn├ímkam). Ke─Ć┼że Gideon nechal Mathersona zn├ş┼żi┼ą r├Żchlos┼ą o 1/3 len nieko─żko sek├║nd po opusten├ş hyperpriestoru, neletel Excalibur po skoku r├Żchlej┼íie ne┼ż 174 km/s. Okrem toho mohol Excalibur spoma─żova┼ą po cel├Ż ─Źas, ─Źo sa bl├ş┼żil k Lochlyovej Starfury, alebo spomalil o 1/3 len za desatinu danej vzdialenosti/─Źasu.

Op├Ą┼ą to treba spomen├║┼ą, z tejto sc├ęny sa NED├ü UR─îI┼Ą akceler├ícia vzh─żadom na mal├ę mno┼żstvo inform├íci├ş, ─Źo z nej rob├ş neu┼żito─Źn├║ sc├ęnu na ur─Źenie maxim├ílnej r├Żchlosti/akceler├ície Excaliburu. Jedin├Ż sp├┤sob ako vy─Ź├şsli┼ą z tejto sc├ęny akceler├íciu, je urobi┼ą nieko─żko odborn├Żch odhadov...

Ak ODHADNEME, ┼że Excalibur potreboval cel├Żch 5000 km aby spomalil na 58km/s (nepravdepodobn├ę), potom m├┤┼żeme obr├íti┼ą ─Ź├şsla a pr├şs┼ą s pravdepodobnou mierou r├Żchlosti, napriek tomu, ┼że tento odhad nebude ├║plne presn├Ż, ke─Ć┼że NEVIEME, ako dlho trvalo Excaliburu spomali┼ą. M├┤┼żeme len H├üDA┼Ą, ako dlho mu to trvalo.

Rozdiel medzi po─Źiato─Źnou a kone─Źnou r├Żchlos┼ąou je 116 km. Ak m├┤┼że Excalibur zr├Żchli┼ą z 0 na 116 km/s do 5000 kilometrov za 86 sek├║nd, potom mo┼żno vypo─Ź├şta┼ą akceler├íciu lode pomocou vzorca pre n├íjdenie vzdialenosti precestovanej v sekunde.

S=1/2a(2t-1) S=vzdialenos┼ą a=akceler├ícia t=─Źas.

5000=1/2a(172-1)

K n├íjdeniu "a" jednoducho sta─Ź├ş vydeli┼ą 5000 ─Ź├şslom 171, a potom vyn├ísobi┼ą 2.

Tak┼że, ak sme h├ídali spr├ívne a naozaj TRVALO cel├Żch 5000 km na spomalenie o 1/3 po─Źiato─Źnej r├Żchlosti lode, a obr├ítime tieto ─Ź├şsla (za predpokladu, ┼że zr├Żchlenie a spomalenie Excaliburu s├║ rovnak├ę), NAJNI┼Ż┼áIA miera akceler├ície Excaliburu nie je men┼íia ne 58.5 km/s2. Ke─Ć┼że vykona┼ą Gideonove rozkazy trv├í sekundu alebo dve, mo┼żno zaokr├║hli┼ą v├Żsledok nahor, ─Ź├şm je najni┼ż┼íia akceler├ícia Excaliburu 60km/s2.

Toto je NAJNI┼Ż┼á├Ź odhad, ke─Ć┼że nevieme presn├║ vzdialenos┼ą, ktor├║ potreboval Excalibur na spomalenie z po─Źiato─Źnej r├Żchlosti o 1/3, tak┼że najvy┼í┼íia miera akceler├ície lode m├┤┼że by┼ą k─żudne podstatne vy┼í┼íia ne┼ż stanoven├ę ─Ź├şslo 60 km/s2.

ZÁVER:

Tempo akceler├ície menej pokro─Źil├Żch r├ís ako Pozemsk├í aliancia a Narnsk├Ż re┼żim (pred 2263) je limitovan├ę na 10 a┼ż 40 m/s2.

Tempo akceler├ície minbarijsk├Żch bojov├Żch lod├ş a Excaliburu nie je men┼íie ne┼ż 60 km/s2.

Tempo akceler├ície Vorlonov, Tie┼łov a lod├ş triedy Biela Hviezda nie je men┼íie ne┼ż 7,000 km/s2.

↑ Hore